ملات کاهگل که بیشتر برای ساخت و ساز بافت های روستایی و مناطق کویری ایران استفاده می شود. کاهگل از ترکیب خاک رس و کاه تولید می شود که با افزودن آب به این ترکیب، ماده ای با خاصیت چسبندگی و خوش بو و متناسب با محیط زیست تشکیل می شود. در واقع علت استفاده از کاه در ملات کاهگل، جلوگیری از ترک خوردن در زمان فرآیند خشک شدن بافت آن است.
تاریخچه ی ملات کاهگل به ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد حضرت مسیح بر می گردد. در نخستین و با قدمت ترین بنا ها مانند ؛لایه سوم تپه سیلک، کاخهای هفدهگانه تخت جمشید، بناهای پاسارگاد و شوش، بناهای اشکانی(کاخ فیروز آباد و ایوان مدائن)و مجموعه ی تاریخی ارگ بم کاربرد هنرمندانه از کاهگل را میتوان مشاهده کرد. همچنین در بناهای دوره اسلامی نیز از کاهگل به عنوان یکی از اصلی ترین عناصر و ساختار پایه بسیار مؤثر استفاده شده است.
کاربرد کاهگل
کاهگل در ساختمان هایی با دیوارهای خشتی، گلی، آجری، سنگی و همچنین برای عملیات زیرسازی اندود گچی، اندود ساختمان های گلی و آب بندی بام ساختمان ها کاربرد دارد. کاهگل ها در مقایسه با سایر مصالح امروزی از جمله آجر، بلوک های سیمانی و ملات آهکی با طبیعت سازگاری بسیار بیشتری دارند. علاوه بر این در هنگام خراب شدن نیز هیچگونه آلودگی ای برای محیط زیست ندارند و مجددا قابل استفاده می باشند.
از ملات کاهگل به عنوان عایق رطوبتی و حرارتی به صورت اندود پشت بام، پوشش سطوح داخلی و خارجی فضاهای معماری خشتی، حفاظت از دیوارهای خشتی، نگهداری توفالهای سقف با ضخامت مناسب، تهیه خشت خام و پوشش دیوارهای آجری برای اندود گچ استفاده میشود. در نواحی کوهستانی بجای اندود و پوشش گاهگل از ترکیب خاک رس، ماسه و سنگ ریزه ها استفاده میکنند. در برخی موارد نیز برای ایجاد نوعی اندود مقاوم در زیر آب از ترکیب خاک رس، کاه و نمک استفاده میشود. کاربرد این نوع اندود را در جامهای نور گیر حمامها میتوان شاهد بود.
این مصالح به طرز شگفتی با زندگی ایرانی تناسب داشته و شگفتیهایی را در خود دارد. کاهگل در قالب تناسبات دلپذیر ترکیب با کاشی، چوب و یا سنگ و مصالحی مشابه ترکیب شده و معماران ایرانی از آنها برای نما و تزیین ساختمان های مختلف کمک گرفتهاند. هم اکنون نیز حجمهای کاهگلی، بامهای گنبدی و بادگیرهای سر به آسمان کشیده پوشش دالانها و تیمچههای بازاری، حسینیهها و بالاخره گنبد و منارههای مسجد جامع و مساجد دیگر و بقعهها به چشم میخورد.
انواع ملات کاهگلی طبیعی و مصنوعی
- کاهگل طبیعی سخت پودری
- کاهگل طبیعی ضدآب پودری
- کاهگل طبیعی سخت خمیری
- کاهگل طبیعی ضدآب خمیری
- رنگ کاهگل نانو
- پوشش بی رنگ ضدسایش کننده کاهگل
- کاهگل مصنوعی
- سخت کننده کاهگل نانو
- ضدآب کننده کاهگل نانو
- کاهگل دوجزیی
ساختار کاهگل های مصنوعی
کاهرنگ یا نانو کاهگل پلیمری، رنگی بر پایه رزین سیلیکون و پایه آب است که پس از خشک شدن ظاهر . شکل و شمایلی دقیقا شبیه کاهگل طبیعی دارد. در ساخت کاهگل مصنوعی یا کاهرنگ، از مواد نانو سیلیکون استفاده شده که سبب خود تمیز شوندگی میشود و خواص آب بندی و عایق بودن آن را افزایش می دهد.
ملات کاهگل مصنوعی ضدآب و بدون گرد و غبار است که جایگزین مناسبی برای سیمگل و کاهگل سنتی و طبیعی میباشد. مناسب برای محیط خانه خصوصا دکوراسیون دیوارهای داخلی منازل و همچنین بازسازی ابنیه تاریخی و خلق نمای سنتی مشابه مناطق کویری می باشد.
کاهگل مصنوعی به وسیله قلمو و بسیار آسان تر از سایر رنگها قابل استفاده می باشد. همچنین کاهرنگ ها ماندگاری بالایی دارند و قابل اجرا بروی سطوح مختلف اعم از سیمان، گچ، کناف، چوب، فلز، یونولیت، شیشه و غیره می باشند.
اگر نگران ماندگاری و دوام خانه های کاهگلی هستید جالب است بدانید که یکی از قدیمی ترین خانه های کاهگلی هنوز هم بیش از 10000 سال پابرجا و سالم مانده است.
ملات کاهگل که بیشتر برای ساخت و ساز بافت های روستایی و مناطق کویری ایران استفاده می شود. کاهگل از ترکیب خاک رس و کاه تولید می شود که با افزودن آب به این ترکیب، ماده ای با خاصیت چسبندگی و خوش بو و متناسب با محیط زیست تشکیل می شود. در واقع علت استفاده از کاه در ملات کاهگل، جلوگیری از ترک خوردن در زمان فرآیند خشک شدن بافت آن است.
تاریخچه ی ملات کاهگل به ۴۰۰۰ سال قبل از میلاد حضرت مسیح بر می گردد. در نخستین و با قدمت ترین بنا ها مانند ؛لایه سوم تپه سیلک، کاخهای هفدهگانه تخت جمشید، بناهای پاسارگاد و شوش، بناهای اشکانی(کاخ فیروز آباد و ایوان مدائن)و مجموعه ی تاریخی ارگ بم کاربرد هنرمندانه از کاهگل را میتوان مشاهده کرد. همچنین در بناهای دوره اسلامی نیز از کاهگل به عنوان یکی از اصلی ترین عناصر و ساختار پایه بسیار مؤثر استفاده شده است.
کاربرد کاهگل
کاهگل در ساختمان هایی با دیوارهای خشتی، گلی، آجری، سنگی و همچنین برای عملیات زیرسازی اندود گچی، اندود ساختمان های گلی و آب بندی بام ساختمان ها کاربرد دارد. کاهگل ها در مقایسه با سایر مصالح امروزی از جمله آجر، بلوک های سیمانی و ملات آهکی با طبیعت سازگاری بسیار بیشتری دارند. علاوه بر این در هنگام خراب شدن نیز هیچگونه آلودگی ای برای محیط زیست ندارند و مجددا قابل استفاده می باشند.
از ملات کاهگل به عنوان عایق رطوبتی و حرارتی به صورت اندود پشت بام، پوشش سطوح داخلی و خارجی فضاهای معماری خشتی، حفاظت از دیوارهای خشتی، نگهداری توفالهای سقف با ضخامت مناسب، تهیه خشت خام و پوشش دیوارهای آجری برای اندود گچ استفاده میشود. در نواحی کوهستانی بجای اندود و پوشش گاهگل از ترکیب خاک رس، ماسه و سنگ ریزه ها استفاده میکنند. در برخی موارد نیز برای ایجاد نوعی اندود مقاوم در زیر آب از ترکیب خاک رس، کاه و نمک استفاده میشود. کاربرد این نوع اندود را در جامهای نور گیر حمامها میتوان شاهد بود.
این مصالح به طرز شگفتی با زندگی ایرانی تناسب داشته و شگفتیهایی را در خود دارد. کاهگل در قالب تناسبات دلپذیر ترکیب با کاشی، چوب و یا سنگ و مصالحی مشابه ترکیب شده و معماران ایرانی از آنها برای نما و تزیین ساختمان های مختلف کمک گرفتهاند. هم اکنون نیز حجمهای کاهگلی، بامهای گنبدی و بادگیرهای سر به آسمان کشیده پوشش دالانها و تیمچههای بازاری، حسینیهها و بالاخره گنبد و منارههای مسجد جامع و مساجد دیگر و بقعهها به چشم میخورد.
انواع ملات کاهگلی طبیعی و مصنوعی
- کاهگل طبیعی سخت پودری
- کاهگل طبیعی ضدآب پودری
- کاهگل طبیعی سخت خمیری
- کاهگل طبیعی ضدآب خمیری
- رنگ کاهگل نانو
- پوشش بی رنگ ضدسایش کننده کاهگل
- کاهگل مصنوعی
- سخت کننده کاهگل نانو
- ضدآب کننده کاهگل نانو
- کاهگل دوجزیی
ساختار کاهگل های مصنوعی
کاهرنگ یا نانو کاهگل پلیمری، رنگی بر پایه رزین سیلیکون و پایه آب است که پس از خشک شدن ظاهر . شکل و شمایلی دقیقا شبیه کاهگل طبیعی دارد. در ساخت کاهگل مصنوعی یا کاهرنگ، از مواد نانو سیلیکون استفاده شده که سبب خود تمیز شوندگی میشود و خواص آب بندی و عایق بودن آن را افزایش می دهد.
ملات کاهگل مصنوعی ضدآب و بدون گرد و غبار است که جایگزین مناسبی برای سیمگل و کاهگل سنتی و طبیعی میباشد. مناسب برای محیط خانه خصوصا دکوراسیون دیوارهای داخلی منازل و همچنین بازسازی ابنیه تاریخی و خلق نمای سنتی مشابه مناطق کویری می باشد.
کاهگل مصنوعی به وسیله قلمو و بسیار آسان تر از سایر رنگها قابل استفاده می باشد. همچنین کاهرنگ ها ماندگاری بالایی دارند و قابل اجرا بروی سطوح مختلف اعم از سیمان، گچ، کناف، چوب، فلز، یونولیت، شیشه و غیره می باشند.
اگر نگران ماندگاری و دوام خانه های کاهگلی هستید جالب است بدانید که یکی از قدیمی ترین خانه های کاهگلی هنوز هم بیش از 10000 سال پابرجا و سالم مانده است.
تاریخچه تپه سیلک کاشان